सप्टेंबर महिन्याला सुरुवात होत असतानाच मान्सूनच्या स्थितीबाबत महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. भारतीय हवामान विभागाने दिलेल्या अंदाजानुसार सप्टेंबरमध्ये देशातील एकूण पर्जन्यमान सरासरीपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे मान्सूनच्या शेवटच्या टप्प्यात पावसाचा जोर कमी होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
ऑगस्टमध्ये काही भागांत जोरदार पाऊस झाला, तर काही भागांमध्ये पावसाची तूट जाणवली. आता सप्टेंबरमध्ये पावसाचे वितरण असमान राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे एखाद्या भागात पावसाचे प्रमाण कमी असताना दुसऱ्या भागात अचानक जोरदार सरी पडू शकतात.
महाराष्ट्रासाठी सप्टेंबरचा पाऊस अत्यंत महत्त्वाचा आहे. राज्यातील खरीप हंगामातील अनेक पिके सध्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यात आहेत. त्यामुळे या काळात पावसाचे प्रमाण आणि त्यातील खंड याचा थेट परिणाम पिकांच्या स्थितीवर होऊ शकतो.
कापूस, सोयाबीन, मका आणि कडधान्यांसाठी सप्टेंबरमधील पाऊस महत्त्वाचा ठरतो. पावसाचा खंड वाढल्यास जमिनीतील ओलावा कमी होण्याची शक्यता असून, काही भागांतील शेतकऱ्यांना उपलब्ध पाण्याचे नियोजन करावे लागू शकते.
मात्र हवामान विभागाचा सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज म्हणजे सप्टेंबरमध्ये राज्यात पाऊसच पडणार नाही, असा अर्थ होत नाही. स्थानिक हवामान परिस्थितीनुसार काही जिल्ह्यांमध्ये चांगला पाऊस होऊ शकतो. काही ठिकाणी कमी कालावधीत मुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यताही कायम असते.
मुंबई आणि कोकण परिसरातही सप्टेंबरच्या सुरुवातीला पावसाच्या सरी राहण्याची शक्यता आहे. मान्सूनची सक्रियता कमी होत गेल्यास पावसाची वारंवारता कमी होऊ शकते. मात्र स्थानिक वातावरणानुसार अचानक पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
पावसाचा जोर कमी झाल्यास सततच्या पावसामुळे निर्माण होणाऱ्या काही समस्या कमी होऊ शकतात. मात्र जलसाठे, शेती आणि पिण्याच्या पाण्याच्या उपलब्धतेच्या दृष्टीने सप्टेंबरमधील पावसाचे वितरण महत्त्वाचे ठरणार आहे.
शेतकऱ्यांनी केवळ दीर्घकालीन अंदाजावर अवलंबून न राहता आपल्या जिल्ह्याचा अल्पकालीन हवामान अंदाज पाहून शेतीविषयक निर्णय घेणे आवश्यक आहे. पिकांची अवस्था आणि जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन पाणी व्यवस्थापन करणेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.
दरम्यान, हवामान विभागाकडून पुढील काही दिवसांसाठी जिल्हानिहाय अंदाज आणि पावसाच्या शक्यतेबाबत माहिती दिली जाणार आहे. त्यामुळे नागरिक आणि शेतकऱ्यांनी अधिकृत हवामान अपडेटकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
एकूणच, सप्टेंबरमध्ये पावसाचा जोर तुलनेने कमी होण्याचे संकेत मिळत असले तरी मान्सून पूर्णपणे माघार घेईल, असे सध्या म्हणता येणार नाही. राज्यातील काही भागांत पाऊस सुरू राहण्याची शक्यता असून, पुढील काही दिवसांतील हवामान परिस्थिती अधिक स्पष्ट चित्र देणार आहे.
