पेणच्या गणेशमूर्तींना मिळणारी लोकप्रियता आता केवळ महाराष्ट्र किंवा देशापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पेणमधून तयार झालेल्या मोठ्या संख्येने गणेशमूर्ती परदेशातील भक्तांसाठी रवाना होत आहेत. यंदा सुमारे १५ लाख मूर्ती विदेशात पाठवण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याने स्थानिक मूर्तिकारांमध्येही उत्साहाचे वातावरण आहे.
पेणमध्ये गणेशमूर्ती तयार करण्याची परंपरा अनेक वर्षांपासून सुरू आहे. विविध आकार, आकर्षक रंगसंगती आणि पारंपरिक स्वरूप यामुळे येथील मूर्तींना विशेष मागणी असते. या कलेची ओळख आता परदेशातील भारतीय समुदायांमध्येही मोठ्या प्रमाणात निर्माण झाली आहे.
गणेशोत्सवासाठी विदेशात राहणारे भारतीय मोठ्या उत्साहाने तयारी करतात. आपल्या मातीतल्या परंपरेशी जोडलेले राहण्यासाठी अनेक भक्त पारंपरिक गणेशमूर्तींना पसंती देतात. याच मागणीमुळे पेणच्या मूर्तिकारांना परदेशी बाजारपेठेत आपली कला पोहोचवण्याची संधी मिळत आहे.
मोठ्या संख्येने मूर्ती पाठवण्याचे नियोजन करताना वाहतुकीचे माध्यम महत्त्वाचे ठरते. मोठ्या प्रमाणातील पाठवणी समुद्रमार्गे केली जात आहे, तर तुलनेने जलद पोहोच आवश्यक असलेल्या मूर्ती हवाईमार्गाने पाठवल्या जात आहेत.
मूर्तींच्या सुरक्षित वाहतुकीसाठी पॅकिंगची प्रक्रिया अत्यंत काळजीपूर्वक केली जाते. गणेशमूर्तींच्या नाजूक भागांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी योग्य संरक्षण दिले जाते. लांबच्या प्रवासात मूर्तींचे नुकसान होऊ नये, यासाठी पाठवणीपूर्वी विशेष खबरदारी घेतली जाते.
या संपूर्ण प्रक्रियेमुळे पेणमधील गणेशमूर्ती व्यवसायाशी संबंधित अनेक घटकांना काम मिळते. मूर्ती तयार करणारे कलाकार, रंगकाम करणारे कारागीर, सजावट करणारे कर्मचारी, पॅकिंग कामगार आणि वाहतूक क्षेत्रातील व्यक्ती या व्यवसायाशी जोडल्या जातात.
परदेशातील मागणी वाढल्याने स्थानिक कारागिरांच्या पारंपरिक कौशल्याला मोठी बाजारपेठ उपलब्ध होत आहे. बदलत्या काळानुसार मूर्तींच्या डिझाइनमध्ये विविधता आली असली तरी पारंपरिक गणेशरूपाची मागणी कायम असल्याचे दिसते.
पेणमधून विदेशात जाणाऱ्या या मूर्ती केवळ एक उत्पादन म्हणून पाठवल्या जात नाहीत, तर त्यासोबत महाराष्ट्राची सांस्कृतिक परंपरा आणि गणेशोत्सवाची भावना देखील परदेशातील भक्तांपर्यंत पोहोचत आहे.
गणेशोत्सव जवळ येत असल्याने मूर्तींच्या पाठवणीला आणखी वेग येण्याची शक्यता आहे. वेळेत मूर्ती गंतव्यस्थानी पोहोचवण्यासाठी समुद्र आणि हवाई वाहतुकीचे नियोजन केले जात आहे.
पेणच्या गणेशमूर्तींचा हा परदेशातील प्रवास स्थानिक कलेची वाढती व्याप्ती दाखवणारा आहे. एका छोट्या शहरातील कारागिरांच्या हातातून तयार झालेल्या मूर्ती आता विविध देशांतील गणेशोत्सवाचा भाग बनत असून, पेणच्या मूर्तीकलेला जागतिक ओळख मिळत आहे.
