पक्षीप्रेमी आणि निसर्ग अभ्यासकांसाठी एक अनोखी आणि दुर्मिळ घटना समोर आली आहे. सातारा जिल्ह्याच्या पूर्व भागातील राजेवाडी धरणावर पाच प्रौढ ग्रेटर फ्लेमिंगोचे दर्शन झाले आहे. विशेष म्हणजे, या पक्ष्यांचे दर्शन साधारणपणे हिवाळ्यात होत असताना यंदा त्यांनी पावसाळ्यातच राजेवाडी धरणावर हजेरी लावली आहे.
पक्षी अभ्यासक डॉ. प्रवीण चव्हाण यांनी राजेवाडी धरण परिसरात दिसलेल्या पाच प्रौढ फ्लेमिंगोंची नोंद ‘ई-बर्ड’ या जागतिक पक्षी नोंद प्रणालीवर केली आहे. ऑगस्ट महिन्यात झालेली ही नोंद विशेष महत्त्वाची मानली जात असून, स्थलांतरित पक्ष्यांच्या अधिवास आणि हालचालींमध्ये बदल होत असल्याची शक्यता यामुळे पुढे आली आहे.
ग्रेटर फ्लेमिंगो हा आपल्या उंच बांधा, लांब पाय आणि गुलाबी-पांढऱ्या रंगामुळे सहज ओळखला जाणारा आकर्षक पक्षी आहे. भारतातील विविध पाणथळ परिसरांमध्ये हे पक्षी प्रामुख्याने हिवाळ्यात आढळतात. मात्र, यंदा पावसाळ्यात राजेवाडी धरणावर त्यांची उपस्थिती दिसून आल्याने बदलती जलस्थिती, खाद्याची उपलब्धता आणि हवामानातील बदल यांचा त्यांच्या स्थलांतरावर परिणाम होत आहे का, याबाबत अभ्यासकांमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
पाणथळ प्रदेश आणि धरण परिसर हे स्थलांतरित पक्ष्यांसाठी महत्त्वाचे अधिवास मानले जातात. पाण्याची पातळी, खाद्यसाखळी आणि परिसरातील नैसर्गिक परिस्थितीनुसार पक्ष्यांच्या स्थलांतराच्या मार्गात किंवा मुक्कामाच्या कालावधीत बदल होऊ शकतो. त्यामुळे राजेवाडी धरणावर झालेली ही नोंद स्थानिक जैवविविधतेच्या दृष्टीनेही महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे.
या दुर्मिळ दर्शनामुळे पक्षीप्रेमींमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे. मात्र, फ्लेमिंगोसारख्या स्थलांतरित पक्ष्यांना पाहताना त्यांच्यापासून सुरक्षित अंतर ठेवणे, मोठा आवाज न करणे आणि त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासाला कोणताही त्रास होणार नाही याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
