देशातील शिक्षण क्षेत्राला नवी दिशा देणारे, लाखो विद्यार्थ्यांच्या आयुष्याला आकार देणारे आणि 'शिक्षणसम्राट' म्हणून ओळखले जाणारे पद्मश्री डॉ. डी. वाय. पाटील यांचे वयाच्या ९१व्या वर्षी कोल्हापूर येथे निधन झाले. गेल्या काही काळापासून ते आजारी होते. त्यांच्या निधनामुळे शिक्षण, आरोग्य, समाजसेवा आणि राजकीय क्षेत्रात शोककळा पसरली असून, पुण्यासह संपूर्ण महाराष्ट्रातून त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करण्यात येत आहे.
डॉ. डी. वाय. पाटील यांचे पूर्ण नाव ज्ञानदेव यशवंतराव पाटील असे होते. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांनाही जागतिक दर्जाचे शिक्षण मिळावे, या ध्येयातून त्यांनी देशभरात शैक्षणिक संस्थांचे भव्य जाळे उभारले. अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, व्यवस्थापन, दंतवैद्यक, कृषी, नर्सिंग, फार्मसी, वास्तुकला आणि इतर अनेक शाखांतील महाविद्यालये व विद्यापीठांच्या माध्यमातून त्यांनी लाखो विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडवले.
पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड परिसरात उभारलेल्या डी. वाय. पाटील समूहाच्या संस्था आज उच्च शिक्षणाचे महत्त्वाचे केंद्र म्हणून ओळखल्या जातात. देशभरातील तसेच परदेशातील विद्यार्थी येथे शिक्षण घेत असून, गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, आधुनिक सुविधा आणि संशोधनाला चालना देण्यामध्ये त्यांच्या संस्थांचा मोठा वाटा आहे.
शिक्षणासोबतच त्यांनी आरोग्य क्षेत्रातही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. अत्याधुनिक रुग्णालये आणि वैद्यकीय सेवा उभारून समाजातील सर्वसामान्य नागरिकांना दर्जेदार उपचार उपलब्ध करून देण्याचे कार्य त्यांनी केले. समाजसेवा, शिक्षण आणि आरोग्य या तिन्ही क्षेत्रांचा समतोल विकास हा त्यांच्या कार्याचा प्रमुख आधार होता.
डॉ. डी. वाय. पाटील यांनी बिहार, त्रिपुरा आणि पश्चिम बंगाल या राज्यांचे राज्यपाल म्हणूनही जबाबदारी सांभाळली. सार्वजनिक जीवनातील योगदान आणि शिक्षण क्षेत्रातील उल्लेखनीय कार्याची दखल घेत भारत सरकारने त्यांना 'पद्मश्री' पुरस्काराने गौरविले होते.
त्यांच्या निधनानंतर विविध राजकीय नेते, शिक्षणतज्ज्ञ, सामाजिक कार्यकर्ते, उद्योगपती, शिक्षक, विद्यार्थी आणि माजी विद्यार्थ्यांकडून शोकभावना व्यक्त करण्यात येत आहेत. "शिक्षणाच्या माध्यमातून समाज घडवणारा दूरदृष्टीचा नेता" अशी त्यांची ओळख कायम स्मरणात राहील, अशा भावना व्यक्त होत आहेत.
डॉ. डी. वाय. पाटील यांनी उभारलेला शिक्षणाचा विशाल वारसा आणि समाजसेवेची परंपरा पुढील अनेक पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरणार आहे. त्यांच्या निधनाने केवळ एका शिक्षणतज्ज्ञाचा नव्हे, तर आधुनिक शिक्षणव्यवस्थेला नवी दिशा देणाऱ्या युगपुरुषाचा अंत झाल्याची भावना सर्व स्तरांतून व्यक्त होत आहे.
