मुंबई : गणेशोत्सव जवळ येत असताना मुंबईतील गणपती मंडळांची तयारी वेगाने सुरू झाली आहे. मंडप उभारणी, देखावे आणि आकर्षक विद्युत रोषणाईच्या तयारीला सुरुवात झाली असून, मंडपासाठी तात्पुरती वीजजोडणी घेण्याची प्रक्रियाही महत्त्वाची ठरणार आहे. याच पार्श्वभूमीवर BESTने गणपती मंडळांसाठी वीजजोडणी आणि विद्युत सुरक्षेशी संबंधित नियम स्पष्ट केले आहेत.
गणेशोत्सवाच्या काळात मंडपांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर दिवे, पंखे, ध्वनिव्यवस्था आणि इतर विद्युत उपकरणांचा वापर केला जातो. त्यामुळे विद्युत भाराची योग्य गणना न करता उपकरणे जोडल्यास वायरिंगवर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो. अशा परिस्थितीत शॉर्टसर्किट किंवा विद्युत अपघाताचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
तात्पुरत्या वीजजोडणीसाठी मंडळांना निर्धारित अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते. मंडपाचा पत्ता, वीजपुरवठ्याचा कालावधी, अपेक्षित विद्युत भार आणि मंडळाच्या अधिकृत प्रतिनिधीची माहिती अर्जामध्ये देणे आवश्यक असते.
मंडप खासगी जागेवर असल्यास जागामालकाची किंवा संबंधित संस्थेची परवानगी आवश्यक ठरू शकते. सार्वजनिक जागेवर मंडप उभारला असल्यास संबंधित प्रशासनाकडून आवश्यक परवानग्या घेणे महत्त्वाचे आहे.
वीजजोडणीपूर्वी मंडपातील विद्युत भाराची तपासणी करणे आवश्यक आहे. विद्युत रोषणाई, पंखे, साऊंड सिस्टम आणि इतर उपकरणांचा एकूण भार लक्षात घेऊन आवश्यक क्षमतेची वीजजोडणी निश्चित केली जाते.
विद्युत सुरक्षेसाठी ELCB चाचणीही महत्त्वाची आहे. विद्युत गळती झाल्यास वीजपुरवठा खंडित करण्यासाठी ELCB मदत करते. त्यामुळे मंडपातील सुरक्षा यंत्रणा योग्य प्रकारे कार्यरत आहे की नाही, याची तपासणी करणे आवश्यक आहे.
मंडपातील वायरिंग सुरक्षित पद्धतीने करणे गरजेचे आहे. विद्युत तारा उघड्या अवस्थेत ठेवणे, गर्दीच्या मार्गावर असुरक्षित पद्धतीने तारा टाकणे किंवा विद्युत खांबाभोवती तारा गुंडाळणे टाळावे.
गणेशोत्सव पावसाळ्यात होत असल्यामुळे पाणी आणि विद्युत यंत्रणेचा संपर्क होणार नाही याची विशेष काळजी घ्यावी लागते. मीटर, वितरण बॉक्स आणि इतर विद्युत उपकरणे पावसापासून सुरक्षित ठेवणे आवश्यक आहे.
मंडळांनी मंजूर क्षमतेपेक्षा जास्त विद्युत उपकरणांचा वापर टाळावा. अतिरिक्त भारामुळे विद्युत यंत्रणेवर ताण येऊन बिघाड होण्याची शक्यता असते.
गणेश मंडळांनी अनधिकृतपणे शेजारील दुकान, इमारत किंवा अन्य ठिकाणाहून वीज घेऊ नये. अधिकृत प्रक्रियेतूनच तात्पुरती वीजजोडणी घेणे सुरक्षित राहणार आहे.
मंडपात मोठ्या प्रमाणावर भाविकांची गर्दी होत असल्याने विद्युत पॅनेल आणि वितरण बॉक्स सुरक्षित ठिकाणी ठेवणे आवश्यक आहे. विद्युत उपकरणांचा भाविकांशी थेट संपर्क होणार नाही याचीही काळजी घ्यावी.
तात्पुरत्या वीजजोडणीसाठी लागू असलेले शुल्क आणि अनामत रक्कम वीजजोडणीचा प्रकार आणि मंजूर विद्युत भारानुसार ठरू शकते. त्यामुळे मंडळांनी अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित BEST विभागाकडून अद्ययावत शुल्काची माहिती घेणे योग्य ठरेल.
शेवटच्या क्षणी वीजजोडणीसाठी धावपळ होऊ नये म्हणून मंडळांनी आवश्यक कागदपत्रे आणि परवानग्या वेळेत पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे. विद्युत कामे पात्र विद्युत कंत्राटदाराकडून करून घेणेही सुरक्षिततेच्या दृष्टीने आवश्यक आहे.
गणेशोत्सवातील आकर्षक विद्युत रोषणाई मंडपाचे आकर्षण वाढवते. मात्र रोषणाईपेक्षा भाविकांची सुरक्षितता अधिक महत्त्वाची आहे. त्यामुळे मंडळांनी विद्युत व्यवस्थेत कोणतीही हलगर्जीपणा करू नये.
BESTच्या नियमांनुसार आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण करून अधिकृत वीजजोडणी घेणे आणि विद्युत सुरक्षेच्या सर्व उपाययोजना करणे मंडळांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. सुरक्षित विद्युत व्यवस्था उभारल्यास गणेशोत्सवातील संभाव्य अपघात टाळण्यास मदत होऊ शकते.
